Czym jest edukacja włączająca?

Edukacja włączająca to model, w którym każde dziecko – także z niepełnosprawnością, trudnościami w uczeniu się, zaburzeniami rozwojowymi czy szczególnymi uzdolnieniami – uczy się razem z rówieśnikami i otrzymuje wsparcie dopasowane do swoich potrzeb. Zamiast oddzielać ucznia od grupy, szkoła dostosowuje metody, przestrzeń, materiały i organizację zajęć.

Specjalne potrzeby edukacyjne (SPE) mogą wynikać m.in. z niepełnosprawności, niedostosowania społecznego lub zagrożenia nim, zaburzeń zachowania i emocji, szczególnych uzdolnień, specyficznych trudności w uczeniu się, deficytów kompetencji i zaburzeń sprawności językowych, choroby przewlekłej, sytuacji kryzysowych lub traumatycznych, niepowodzeń edukacyjnych, zaniedbań środowiskowych oraz trudności adaptacyjnych związanych z różnicami kulturowymi lub zmianą środowiska edukacyjnego. Taki katalog przyczyn wskazują przepisy o pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

Wybierz obszar wsparcia

Każda podstrona zawiera praktyczny poradnik dla nauczycieli, specjalistów i rodziców oraz dobrane do tematu pomoce, programy multimedialne i dokumenty.

• Uczeń z ADHD – Koncentracja uwagi, samoregulacja, kontrola impulsów, potrzeba ruchu – programy terapeutyczne, gry, pomoce do ławki i kącika wyciszenia.
• Uczeń z autyzmem i zespołem Aspergera – Komunikacja, rozumienie mowy, kompetencje społeczne, przewidywalność i regulacja sensoryczna – programy mTalent i Eduterapeutica, pomoce sensoryczne.
• Integracja sensoryczna i sale SI – Sprzęt podwieszany, deskorolki, maglownice, ścieżki i dyski sensoryczne – wyposażenie sali SI i kącików sensorycznych.
• Logopedia i komunikacja – Programy logopedyczne, maty do zajęć w ruchu, gryzaki i naszyjniki logopedyczne, komunikacja wspomagająca (AAC).
• Dysleksja, dysgrafia, dyskalkulia – Programy i karty pracy wspierające czytanie, pisanie i liczenie – dla klas I–III i IV–VIII.
• Emocje i kompetencje społeczne – Trening umiejętności społecznych, praca z emocjami, profilaktyka przemocy, cyberprzemocy i uzależnień.
• Zajęcia rewalidacyjne i niepełnosprawność intelektualna – Programy do nauki samodzielności, terapia ręki, tablice manipulacyjne, pomoce do zajęć rewalidacyjno-wychowawczych.
• Uczeń zdolny – Rozwijanie uzdolnień: STEAM, programowanie, mikroskopy i pracownia przyrodnicza, łamigłówki matematyczne, indywidualny program lub tok nauki.
• Dokumentacja SPE i dzienniki specjalistów – Dzienniki pedagoga specjalnego, psychologa, logopedy, zajęć rewalidacyjnych i wczesnego wspomagania oraz wzory IPET, WOPFU i procedur.

Najczęstsze obszary wsparcia w przedszkolu i szkole

• Koncentracja uwagi i samoregulacja – uczniowie z ADHD, ale także dzieci zmęczone, przebodźcowane lub przeżywające trudną sytuację.
• Komunikacja i kompetencje społeczne – uczniowie w spektrum autyzmu, z opóźnionym rozwojem mowy, z afazją, a także dzieci nieśmiałe i wycofane.
• Przetwarzanie sensoryczne – nadwrażliwość lub podwrażliwość na bodźce, trudności z równowagą i planowaniem ruchu.
• Czytanie, pisanie i liczenie – dysleksja, dysgrafia, dysortografia i dyskalkulia, ale też zaległości po dłuższej nieobecności.
• Emocje i relacje – lęk, agresja, przemoc rówieśnicza i cyberprzemoc, profilaktyka uzależnień.
• Samodzielność i rewalidacja – uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną i niepełnosprawnościami sprzężonymi.
• Rozwój uzdolnień – uczniowie szczególnie zdolni również mają specjalne potrzeby edukacyjne.

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna – co mówią przepisy?

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna jest udzielana w przedszkolu i szkole w trakcie bieżącej pracy z uczniem oraz w formie zajęć: rozwijających uzdolnienia i umiejętności uczenia się, dydaktyczno-wyrównawczych, specjalistycznych (korekcyjno-kompensacyjnych, logopedycznych, rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne i innych o charakterze terapeutycznym), a także porad, konsultacji i warsztatów. Korzystanie z pomocy jest dobrowolne i nieodpłatne. Godzina zajęć trwa 45 minut, a liczba uczestników zależy od formy – np. do 4 osób na zajęciach logopedycznych i do 5 na korekcyjno-kompensacyjnych.

Uczeń z opinią poradni otrzymuje dostosowanie wymagań i formy wsparcia ustalone przez dyrektora. Uczeń z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego ma indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny (IPET), opracowany po wielospecjalistycznej ocenie poziomu funkcjonowania (WOPFU), oraz zajęcia rewalidacyjne. Od 1 września 2026 r. przedszkole i szkoła przygotowują ocenę funkcjonowania ucznia na potrzeby diagnozy prowadzonej przez poradnię – to kolejny dokument, który warto mieć dobrze zorganizowany.

Jak dobrać pomoce do pracy z uczniem ze SPE?

• Zacznij od zaleceń z opinii lub orzeczenia i wniosków zespołu – to one wskazują obszary, nad którymi trzeba pracować.
• Dopasuj pomoce do wieku i formy zajęć: indywidualnych, grupowych lub z całą klasą. Programy multimedialne sprawdzają się na monitorze interaktywnym i w gabinecie specjalisty; gry dywanowe i stacje – w pracy grupowej.
• Zwróć uwagę na licencję programu – liczbę stanowisk, wersję online lub offline oraz okres dostępu.
• Sprzęt do integracji sensorycznej i pomoce obciążeniowe dobieraj z terapeutą SI – to on wie, jakich bodźców dziecko potrzebuje.
• Zaplanuj kącik wyciszenia: miejsce, w którym uczeń może odpocząć od bodźców, pomaga całej klasie, a nie tylko dzieciom ze SPE.
• Pamiętaj o dokumentacji – dziennik zajęć specjalistycznych lub rewalidacyjnych jest obowiązkowy dla każdej formy pomocy.

Dlaczego Edulex?

Edulex od lat wydaje dzienniki i druki szkolne oraz wzory dokumentów dla dyrektorów i nauczycieli. Dlatego w jednym miejscu łączymy pomoce terapeutyczne i programy multimedialne z dokumentacją, której wymaga pomoc psychologiczno-pedagogiczna – od dziennika pedagoga specjalnego po wzór IPET i WOPFU. Szkoła lub przedszkole może skompletować wyposażenie gabinetu specjalisty i wymaganą dokumentację w jednym zamówieniu.

Najczęściej zadawane pytania

Kto jest uczniem ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi?

To uczeń, który potrzebuje dodatkowego wsparcia w nauce lub funkcjonowaniu w szkole – z powodu niepełnosprawności, zaburzeń rozwojowych (np. ADHD, spektrum autyzmu), specyficznych trudności w uczeniu się, choroby przewlekłej, sytuacji kryzysowej, ale także szczególnych uzdolnień. Nie każdy uczeń ze SPE ma orzeczenie – wielu korzysta z pomocy na podstawie opinii poradni lub rozpoznania nauczycieli.

Czym różni się opinia od orzeczenia poradni?

Opinia wskazuje m.in. potrzebę dostosowania wymagań edukacyjnych i form pomocy. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje zespół orzekający dla uczniów z niepełnosprawnością, niedostosowanych społecznie lub zagrożonych niedostosowaniem; na jego podstawie szkoła opracowuje IPET i organizuje zajęcia rewalidacyjne.

Jakie pomoce sprawdzą się w gabinecie pedagoga specjalnego?

Najczęściej programy multimedialne z kartami pracy (np. Eduterapeutica Lux, mTalent), gry terapeutyczne do pracy w małej grupie, pomoce do ćwiczeń percepcji i koncentracji oraz proste pomoce sensoryczne. Wybór warto oprzeć na zaleceniach z orzeczeń uczniów, z którymi prowadzone są zajęcia.

Czy programy multimedialne można używać na monitorze interaktywnym?

Tak – większość programów Eduterapeutica Lux i mTalent jest przygotowana do pracy na monitorze interaktywnym lub komputerze; liczba stanowisk zależy od licencji opisanej na karcie produktu.

Jaką dokumentację prowadzi się przy pomocy psychologiczno-pedagogicznej?

Dzienniki zajęć specjalistycznych, rewalidacyjnych lub pedagoga i psychologa, a dla uczniów z orzeczeniem – WOPFU i IPET. Od 1 września 2026 r. szkoła sporządza też ocenę funkcjonowania ucznia na potrzeby diagnozy w poradni. W ofercie Edulex znajdziesz zarówno dzienniki, jak i wzory tych dokumentów.

Pomoce i programy wspierają pracę nauczycieli, specjalistów i rodziców, ale nie zastępują diagnozy ani terapii prowadzonej przez specjalistów.