Programy i pomoce do pracy z emocjami i relacjami: trening umiejętności społecznych, zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne, profilaktyka przemocy, cyberprzemocy i uzależnień oraz wsparcie zdrowia psychicznego uczniów – dla psychologa, pedagoga, wychowawcy i nauczyciela świetlicy.

Dlaczego kompetencje emocjonalno-społeczne są tak ważne?

Umiejętność rozpoznawania i nazywania emocji, radzenia sobie ze złością i frustracją, nawiązywania relacji i rozwiązywania konfliktów decyduje o tym, jak dziecko funkcjonuje w grupie i jak się uczy. Uczeń przeciążony emocjami nie jest w stanie skupić się na lekcji – dlatego praca nad emocjami to nie dodatek, lecz warunek skutecznej edukacji.

Szkoły i przedszkola coraz częściej mierzą się z trudnościami w zakresie zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży: lękiem, obniżonym nastrojem, wycofaniem, agresją, przemocą rówieśniczą i cyberprzemocą. Systematyczne zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne działają profilaktycznie i pomagają wcześnie zauważyć ucznia, który potrzebuje specjalistycznej pomocy.

Formy pracy w szkole i przedszkolu

Zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne są formą pomocy psychologiczno-pedagogicznej prowadzoną w grupach do 10 uczestników (więcej – jeśli uzasadniają to potrzeby uczniów). Trening umiejętności społecznych (TUS) to uporządkowany cykl spotkań, w którym dzieci ćwiczą konkretne umiejętności: proszenie o pomoc, czekanie na swoją kolej, przyjmowanie krytyki, współpracę i radzenie sobie z przegraną.

Treści dotyczące emocji i relacji realizuje się też na godzinach wychowawczych, w ramach programu wychowawczo-profilaktycznego, na zajęciach edukacji zdrowotnej i w świetlicy. Działania profilaktyczne – np. dotyczące przemocy rówieśniczej, cyberprzemocy czy uzależnień – powinny wynikać z corocznej diagnozy czynników chroniących i czynników ryzyka w szkole oraz być spójne ze standardami ochrony małoletnich.

Sygnały, że uczeń potrzebuje wsparcia

• nagła zmiana zachowania: wycofanie, drażliwość, płaczliwość albo wybuchy złości,
• unikanie szkoły, częste bóle brzucha lub głowy bez przyczyny medycznej,
• spadek wyników w nauce, problemy z koncentracją i snem,
• izolacja od rówieśników, bycie celem żartów, wyśmiewania lub wykluczania – także w sieci,
• wypowiedzi świadczące o poczuciu beznadziei lub samookaleczenia – wymagające natychmiastowej reakcji i powiadomienia specjalisty oraz rodziców.

Jak pracować z emocjami w klasie?

• nazywać emocje – swoje i dzieci – i pokazywać, że każda emocja jest w porządku, ale nie każde zachowanie,
• wprowadzić stałe rytuały: krótkie „sprawdzenie nastroju”, ćwiczenia oddechowe, minutę ciszy,
• przygotować kącik wyciszenia z pomocami do uspokojenia i tablicą emocji,
• ustalić z klasą zasady i konsekwencje oraz wracać do nich w spokojnych momentach, nie tylko po konflikcie,
• reagować na każdy przejaw przemocy i stosować procedury szkolne, w tym w sytuacji cyberprzemocy,
• współpracować z rodzicami i – w razie potrzeby – kierować ucznia do psychologa lub poradni.

Jakie pomoce wybrać?

Trening umiejętności społecznych

mTalent Trening Umiejętności Społecznych (dla grup 4+ i 7+) to scenariusze zajęć na cały rok szkolny z ekranami interaktywnymi i kartami pracy. Gry planszowo-dywanowe Eduterapeutica TUS angażują dzieci w wieku 7–10 lat do pracy w grupie – także w ruchu.

Rozpoznawanie i regulacja emocji

STACJE EMOCJI, programy Kompetencje emocjonalno-społeczne dla przedszkola i szkoły oraz Problemy wychowawcze. Emocje pomagają rozpoznawać, wyrażać i rozumieć emocje oraz uczyć się sposobów radzenia sobie z nimi. Szkolny Trening Uważności to ćwiczenia wyciszenia i koncentracji dla całej klasy.

Profilaktyka przemocy, cyberprzemocy i uzależnień

Moduły Eduterapeutica Lux Problemy wychowawcze – Przemoc i agresja, Cyberprzemoc, Uzależnienia (także w zestawie) – zawierają gotowe scenariusze i materiały na godziny wychowawcze i zajęcia profilaktyczne.

Zdrowie psychiczne uczniów

Eduterapeutica Lux Pomoc psychologiczna (klasy 1–8) to zbiór konspektów, scenariuszy, kart pracy i mini-poradników do planowego wspierania zdrowia psychicznego uczniów. mTalent Edukacja włączająca daje psychologowi i pedagogowi narzędzia do organizacji pomocy w szkole.

Kącik wyciszenia

Strefa wyciszenia dźwiękiem MUSICO, pluszaki obciążeniowe, gniotki i tablica emocji pomagają dziecku ochłonąć i wrócić do zajęć.

Gotowe zestawy

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Ilu uczniów może uczestniczyć w zajęciach rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne?

Do 10 uczestników; większa liczba jest dopuszczalna, gdy uzasadniają to potrzeby uczniów.

Czym jest trening umiejętności społecznych (TUS)?

To cykl zajęć grupowych, w których dzieci ćwiczą konkretne umiejętności społeczne – od rozpoznawania emocji, przez współpracę i czekanie na swoją kolej, po rozwiązywanie konfliktów. Programy TUS zawierają gotowe scenariusze i pomoce.

Czy programy Problemy wychowawcze można wykorzystać na godzinie wychowawczej?

Tak – zawierają scenariusze i materiały do zajęć z całą klasą, np. o emocjach, przemocy, cyberprzemocy i uzależnieniach.

Jak urządzić kącik wyciszenia?

Wystarczy spokojne, wydzielone miejsce z miękkim siedziskiem, kilkoma pomocami do uspokojenia (pluszak obciążeniowy, gniotki, tablica emocji, łagodna muzyka) i jasnymi zasadami korzystania.

Czy pomoce zastępują pomoc psychologa?

Nie. Programy i pomoce wspierają profilaktykę i codzienną pracę wychowawczą, ale uczeń w kryzysie psychicznym potrzebuje pomocy specjalisty – psychologa, poradni lub lekarza.