Zestawy STEAM i do nauki programowania, mikroskopy, teleskopy i stacje meteorologiczne, modele i preparaty przyrodnicze, łamigłówki matematyczne oraz dokumentacja kół zainteresowań i indywidualnego toku nauki – wszystko, czego potrzebuje szkoła, by rozwijać talenty uczniów szczególnie uzdolnionych.

Uczeń zdolny też ma specjalne potrzeby edukacyjne

Przepisy o pomocy psychologiczno-pedagogicznej wymieniają szczególne uzdolnienia obok niepełnosprawności czy trudności w uczeniu się jako jedną z przyczyn specjalnych potrzeb edukacyjnych. To ważne przypomnienie: uczeń zdolny, który przez lata nudzi się na lekcjach, może stracić motywację, popaść w konflikt z nauczycielami albo „wtopić się” w średnią klasy. Rozpoznanie uzdolnień i zaplanowanie dla nich wsparcia jest więc takim samym zadaniem szkoły jak pomoc uczniowi z trudnościami.

Uzdolnienia mogą dotyczyć jednej dziedziny – matematyki, nauk przyrodniczych, języków, programowania, sztuki czy sportu – albo mieć charakter ogólny. Często idą w parze z dużą ciekawością świata, szybkim tempem uczenia się, samodzielnym stawianiem pytań i potrzebą zgłębiania tematu. Bywa też, że uczeń zdolny ma jednocześnie inne specjalne potrzeby, np. ADHD, spektrum autyzmu lub dysleksję – mówi się wtedy o uczniach podwójnie wyjątkowych (2e), których uzdolnienia łatwo przeoczyć.

Jak rozpoznać ucznia zdolnego?

• szybko przyswaja nowy materiał i potrzebuje mniej powtórzeń niż rówieśnicy,
• zadaje pytania wykraczające poza temat lekcji, szuka powiązań i nietypowych rozwiązań,
• potrafi długo i z pasją zajmować się tym, co go interesuje,
• ma bogate słownictwo, wcześnie czyta, chętnie sięga po literaturę popularnonaukową,
• bywa krytyczny wobec prostych zadań i rutynowych ćwiczeń – co czasem wygląda jak brak zaangażowania,
• może mieć nierówny profil: wybitne wyniki w jednej dziedzinie i przeciętne lub słabe w innych.

Formy wspierania uzdolnień w szkole

Podstawową formą pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla ucznia zdolnego są zajęcia rozwijające uzdolnienia, prowadzone w grupach do 8 uczestników. Szkoła może też organizować koła zainteresowań i zajęcia pozalekcyjne, przygotowywać uczniów do konkursów przedmiotowych i olimpiad, współpracować z uczelniami, ośrodkami naukowymi i instytucjami kultury, a w ramach codziennej pracy – różnicować zadania i proponować projekty badawcze.

Uczeń szczególnie uzdolniony może realizować indywidualny program lub tok nauki. Wniosek składa uczeń (za zgodą rodziców), rodzice albo – za ich zgodą – wychowawca lub nauczyciel prowadzący zajęcia; dyrektor wydaje zezwolenie po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej i wyznacza uczniowi nauczyciela-opiekuna. Indywidualny tok nauki pozwala realizować materiał szybciej – nawet z dwóch klas w ciągu roku – a klasyfikacja odbywa się w formie egzaminu klasyfikacyjnego.

Laureaci i finaliści konkursów przedmiotowych o zasięgu wojewódzkim i ponadwojewódzkim oraz olimpiad otrzymują celującą roczną ocenę klasyfikacyjną z danych zajęć, a laureaci i finaliści określonych konkursów i olimpiad są zwolnieni z odpowiedniej części egzaminu ósmoklasisty lub maturalnego z najwyższym wynikiem – na zasadach określonych w przepisach.

Jak pracować z uczniem zdolnym na lekcji?

• proponować zadania „otwarte” i problemowe zamiast kolejnych ćwiczeń tego samego typu,
• pozwalać na pogłębienie tematu: projekt badawczy, doświadczenie, prezentacja dla klasy,
• dawać wybór: tematu, formy pracy, narzędzi – to buduje odpowiedzialność za własny rozwój,
• łączyć wiedzę z różnych przedmiotów w duchu STEAM: nauki ścisłe, technologia, inżynieria, sztuka i matematyka,
• umożliwiać pracę na sprzęcie, którego nie ma w zwykłej klasie: mikroskopy, teleskopy, zestawy konstrukcyjne, roboty,
• dbać o rozwój społeczny i emocjonalny – uczniowie zdolni bywają perfekcjonistami i źle znoszą porażki.

Jakie pomoce wybrać?

Programowanie i robotyka

Zestawy KORBO – od KORBO STEAM Maluch dla przedszkolaków, przez KORBO EDU CODE dla młodszych dzieci, po KORBO STEAM 2450 dla uczniów szkół – łączą konstruowanie, mechanikę i podstawy kodowania. Sprawdzają się na kołach robotyki i w pracowniach technicznych.

Nauki przyrodnicze i badania

Mikroskopy Levenhuk – od modeli dla początkujących, przez mikroskopy cyfrowe, po fotomikroskopy Kelvin Touch i mikroskopy biologiczne MAGUS – oraz preparaty EDUKO (tkanki, genetyka, życie w wodzie i glebie) pozwalają prowadzić prawdziwe obserwacje. Zestaw do eksperymentów Levenhuk, modele cząsteczek chemicznych i kolekcja skał i minerałów rozwijają zainteresowania biologią, chemią i geografią.

Astronomia i meteorologia

Teleskopy Levenhuk, model Tellurium oraz szkolne stacje meteorologiczne Wezzer to pomoce do kół astronomicznych i projektów badawczych – uczniowie mogą prowadzić własne pomiary i obserwacje.

Matematyka i logiczne myślenie

Węzły Matematyki, Już umiem Matematyka, klocki geometryczne z szablonami, układanka z ułamkami, tangram i gry logiczne rozwijają myślenie przestrzenne, operacyjne i strategiczne.

STEAM w przedszkolu i klasach I–III

Tablice naukowo-kreatywne STEM z kołami zębatymi, torami kulkowymi i eksperymentem przewodnictwa, zestawy klocków konstrukcyjnych i lupy dają najmłodszym okazję do zadawania pytań, eksperymentowania i budowania.

Dokumentacja

Zajęcia rozwijające uzdolnienia i koła zainteresowań dokumentuje się w dzienniku – w ofercie Edulex znajdziesz Dziennik Zajęć Rozwijających Uzdolnienia Uczniów (kółka zainteresowań) MEiN-DZKZ oraz dziennik zajęć dodatkowych i kursów. Do obsługi indywidualnego programu lub toku nauki przyda się druk decyzji w sprawie zezwolenia na indywidualny program lub tok nauki.

Gotowe zestawy

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy uczeń zdolny ma specjalne potrzeby edukacyjne?

Tak – przepisy o pomocy psychologiczno-pedagogicznej wymieniają szczególne uzdolnienia wśród przyczyn specjalnych potrzeb edukacyjnych. Uczeń zdolny może korzystać m.in. z zajęć rozwijających uzdolnienia w grupach do 8 osób.

Jak uzyskać indywidualny tok nauki?

Wniosek do dyrektora składa uczeń (za zgodą rodziców), rodzice albo – za ich zgodą – wychowawca lub nauczyciel. Dyrektor zasięga opinii rady pedagogicznej i poradni psychologiczno-pedagogicznej, a po wydaniu zezwolenia wyznacza nauczyciela-opiekuna. Uczeń jest klasyfikowany na podstawie egzaminu klasyfikacyjnego.

Czym różni się indywidualny program od indywidualnego toku nauki?

Indywidualny program nauki to rozszerzenie lub zmiana treści nauczania z danego przedmiotu, realizowane w swoim tempie. Indywidualny tok nauki pozwala uczyć się według programu w szybszym tempie, np. zrealizować materiał dwóch klas w ciągu roku szkolnego.

Jakie pomoce sprawdzą się na kole przyrodniczym?

Mikroskopy (najlepiej także cyfrowy, który wyświetla obraz na monitorze), zestawy preparatów, zestaw do eksperymentów, kolekcja skał i minerałów oraz stacja meteorologiczna do prowadzenia własnych pomiarów.

Od jakiego wieku można uczyć programowania?

Już w przedszkolu – zestawy takie jak KORBO STEAM Maluch czy KORBO EDU CODE uczą sekwencji, przyczyny i skutku przez zabawę klockami. Starsi uczniowie mogą pracować z bardziej rozbudowanymi zestawami konstrukcyjnymi i elementami kodowania.

Jak dokumentować koło zainteresowań?

W dzienniku zajęć rozwijających uzdolnienia (kółek zainteresowań) – z tematyką zajęć, obecnością uczniów i podpisem prowadzącego. Edulex wydaje Dziennik Zajęć Rozwijających Uzdolnienia Uczniów MEiN-DZKZ.